Vadeli Ödemenin vazgeçilmezi ‘’ÇEK’’

Çek; Türk Ticaret Kanunu’nda belirtilmiş gerekliliklere göre düzenlenen, bir bankaya hitap edilerek yazılan ve ödeme araçlarından biri olan kıymetli evraktır. Eğer kıymetli evrakın çek olarak kabul edilmesi gerekiyorsa, üzerinde mutlaka ‘çek’ ibaresinin olması gereklidir. Böylelikle çek olarak kabul edilir ve ticarette kullanılır. Ödeme yöntemlerinden biri olan çek aynı zamanda para yerine geçer ve her yerde hukuki geçerliliği vardır. Bu yüzden ticaretteki yeri ve önemi büyüktür.

Çek hazırlanırken üç taraf bulunur. Bunlar keşideci, muhatap ve hamildir. Keşideci; çeki düzenleyen kişiye denir. Yani çeki veren ve parayı ödeyecek olan kişidir. Muhatap; çekin ödenmesi için kullanılan kurum yani bankadır. Hamil ise düzenlenmiş çeki elinde bulunduran kişidir. Yani ödemenin yapılacağı kişi, alacaklı taraftır.

Önemli olan terimlerden biri de cirodur. Ciro; çekin başka kişiye devredilmesi anlamına gelir. Yani alacaklı kişinin değişmesidir. Ciro yapan tarafa ise ciranta denir. Ciro da kendi arasında 2’ye ayrılır. Bu ayrım ise çekin üzerinde belirtilen kavramlardan kaynaklanır. Yani ciro yaparken eğer isim belirtilmiş ve ödeyiniz yazılmışsa, tam cirodur. Fakat isim belirtilmemiş sadece ‘emrine ödeyiniz’ ifadesi yer alıyorsa da beyaz cirodur. İşte bunlar sayesinde çekin değişim değerini görebiliriz.

Çek Nasıl Kullanılır?

Çek ülkemizde genelde vadeli alışverişlerde kullanılır. Zaten günlük yazılsa dahi çekin tahsilatının yapılması en az 2 – 3 gün sürebilir. Üstelik takas durumuna düşerse biraz daha uzayabilmektedir. Takas çeki demek çekin sahibi olan bankanın dışında bir bankadan tahsil etmek demektir. Örneğin, çek yaprağı A bankasına ait ve borçlunun hesabı A bankasında. Size verilen çekin tahsil olması için siz B bankasına yolladınız. Bu durumda çekiniz takasa girmiş olur. Takasta bulunan çekler de tahsilat süresini biraz daha uzatabilir.

Çekin işleyiş süreci ise şu şekildedir; yapılan alışveriş sonucunda düzenlenen çek, öncelikle bankaya gönderilir. Bankada vade sürelerine göre düzenlenir ve çekin vade günü geldiğinde sorgulanmaya başlanır. Borçlu kişinin hesabı sorgulamaya girdiğinde eğer hesabı müsait ise ödeme yapılır ve alacaklının hesabına geçirilir. Eğer müsait değilse genelde bankalarda saat 16:30’a kadar sorgulama devam eder. Bu saat sonunda hesap yine müsait duruma gelmez ise çek yazılır, yani karşılıksız çıkmış demektir. Çekin karşılıksız çıkması borçlu tarafın ticari itibarını ciddi oranda sarsar.

Çeki elinde bulunduran hamil taraf ise farklı yöntemlerle bu kıymetli evrakı değerlendirebilir. Çek her daim bir risktir. Ödenmesinin bir garantisi yoktur. Riskleri azaltmak için de çeşitli yöntemler vardır. Bunlar ise çekin kırdırılması, bozdurulması ve faktöringe konu edilmesidir. Yani bu işlemlerde çekin bedeli vadesinden önce belirli komisyonlar kesilerek tahsil edilir ve çekler başka firmalara verilir.

Çek Kullanılırken Nelere Dikkat Edilir?

Öncelikle çek ile ödemeler ya da mal – hizmet satışı yapıyorsanız, dikkat etmeniz gereken önemli noktalar vardır. Bunların başında çekin düzenlenirken şekil ve şartlara uygun olmasıdır. Yani bilgilerin eksiksiz olması; tarih, yer, hesap bilgileri, imza gibi durumların olması önemlidir. Düzenlenen çekin vadesi geldiğinde üzerinde bulunan tutarın hesaplarda bulunması da önemlidir. Çünkü bu durumda çekiniz ‘karşılıksız çıkar’ ve sıkıntılı süreçler başlayabilir. Yazılan çekler ise ticari hayatınız boyunca sürekli karşınıza çıkar. İşte bu yüzden itibarınız zedelenir.

Çekin alacaklı tarafında ise dikkat edilmesi gereken durumlardan öncelikli olanı, alırken bilgilerin kontrol edilmesidir. Eksik bir bilgi var mı, vade ve tutar kontrolü yapmanız gereklidir. Daha sonra çek yaprağının hangi bankaya ait olduğuna bakılarak, sizin o bankada hesabınız varsa çeki o bankaya tahsile göndermeniz daha doğrudur. Takasa yani başka bankaya giden çekin hesaba geçmesi biraz daha uzun sürer. Bu tamamen size kalmıştır. Bunun dışında çekin vade süresini kontrol etmeniz ve takip etmeniz gereklidir. Eğer çek yazılırsa, 10 gün içerisinde gecikme faizi ile birlikte düzeltilebilmektedir. Yani çek sahibi böyle bir istekte bulunabilir. 10 günü aşan çekler için de hukuksal süreç başlar.

Sonuç olarak, çek kullanmak ticarette birçok kolaylığı sağlayabilir. Vadeli alımlar yapılabilir, günlük ödeme faaliyetlerinden kurtarır, karşılıklı güven ilişkilerini oluşturma şeklinde yararları vardır. Eğer çek kullanımı usulüne uygun yapılırsa, ticaret yapmak daha fazla kolaylaşır.

Çek hesaplarınızı düzenli ve kolay bir şekilde takip edebileceğiniz SDRcore online ön muhasebe programını 30 gün ücretsiz kullanmak için tıklayınız.

30 GÜN ÜCRETSİZ DENE

ŞİMDİ DENE